Povlen, Povljen,
Crna Gora, Karadag

Planina je kroz istoriju menjala svoje nazive ali nikada svoju jedinstvenu
privlacnost i neprolaznu lepotu

Povlen

Povlen je najveća i najviša planina (1347 m.n.v.) na planinskom vencu Avala – Gučevo. Ova planina dinarskog smera pružanja sastoji iz tri dela Malog, Srednjeg i Velikog. Neobično je što je Mali Povlen (1347m) viši od Velikog Povlena (1271m) i predstavlja najvišu tačku čitavih valjevskih planina. Oba vrha Povlena leže jugozapadno od Valjeva, a zapadno od Magleša i Bukova. Od njih se menja pravac Valjevskih planina: umesto uporedničkog, one (Povlen, Jablanik, Medvednik, Sokolska planina, Jagodna i Gučevo), zadobijaju dinarski pravac. Izuzetak čini samo Boranja, koja se pruža pravcem jugozapad-severoistok.

Planina je lepa i misteriozna sa svojim prirodnim retkostima i legendama. Od one o Alki za koju je Noje vezivao barku, preko morske obale, nalazišta fosila morskih puževa, do čuvenih Povlenskih kugli, izvora Skrapeža, vodenice najčuvenijeg srpskog vampira i zavodnika Save Savanovića i beloglavih supova koji kruže nad njima.

Najveći vrh Mali Povlen je donekle asimetričan – jugozapadna strana mu je strmija od severoistočne. Svakako je to posledica usecanja duboke, klisuraste doline, ali i rasedanja duž jugozapadne strane. Sam greben Malog Povlena je relativno uzak, ali ne predstavlja izrazito kameniti venac, već se sastoji od blagih humova između kojih je usečeno nekoliko plitkih vrtača. U prostoru Belih voda Mali Povlen se spušta prema jugu stepenastim odsecima od krečnjaka. Od Belih voda do Crvenog brega prostor Malog Povlena je većim delom izgrađen od serpentina.

Severna podgorina Povlena je disecirana čestim vodotocima, ali ipak ima prilično blage strane. Razlog je u tome što u strukturi same planine znatno prevlađuje serpentin nad krečnjakom. Na čitavoj severnoj podgorini Povlena, javljaju se brojni površinski potoci koji obrazuju najgušću rečnu mrežu na čitavom prostoru ove planine. S druge strane, od Debelog brda do Mravinjaca proteže se gotovo kontinualna šuma lišćara (bukva, leska, grab i po koji javor). Samo se oko Dijavice nailazi na guste šume relativno mladih četinara (jela i smrča), koje su verovatno sađene.

Krajem sedamdesetih godina XX veka kroz ovaj šumski kompleks prosečen je solidan makadamski put od velikog značaja za svekoliko privredno iskorišćavanje severne podgorine planine: za eksploataciju šume, indirektno za stočarstvo i poljoprivredu u širem smislu, pa i za turizam, jer se na oba kraja ovog puta grade vikendice. Kao prevoj i razvođe između Drine i Kolubare i kao raskrsnica makadamskog i asfaltnog puta Valjevo-Rogatica-Užice, kao prevoj između Velikog Povlena i Jablanika, Debelo brdo polako postaje turističko središte sa popularnim planinarskim domom, brojnim vikendicama i kafanom.

Povlen je udaljen pola sata vožnje od Valjeva putem prema Bajinoj Bašti. Drugi put do padina i grebena Povlena vodi pored poznatih manastira Ćelije i Lelić.

 

Vrela-Skrapeza.jpg

Povlen u oku fotografa